opowieści z krypty

Piractwo komputerowe to zjawisko nierozerwalnie związane z polskim rynkiem oprogramowania. Zwalczali je autorzy, wydawcy i dziennikarze, prowadzono kampanie prasowe, tłumaczono użytkownikom, by kupowali oryginały. Próbowano zatrzymać proceder prawnie - wszystko na nic. Piracka flaga długo powiewała nad komputeryzującą się Polską.

Gdy końca dobiega kolejny - jeszcze gorszy niż poprzednie - sezon piłkarski, gdy rozczarowują - jeszcze bardziej niż zazwyczaj - trenerzy, a gra piłkarzy budzi - jeszcze większe niż zawsze - uczucie zażenowania, wróćmy do korzeni gatunku gier komputerowych, które pozwalają fanom futbolu choć na chwilę odetchnąć od ponurych realiów ulubionego sportu.

W roku 1990 moim ulubionym dniem tygodnia była niedziela. Wstawałem wczesnym rankiem, wsiadałem w tramwaj i ruszałem w podróż cztery przystanki od domu - na GIEŁDĘ KOMPUTEROWĄ. To właśnie tam koncentrowało się informatyczne życie miasta, tam musiałeś bywać, jeśli chciałeś być na bieżąco, znać ludzi sobie podobnych, oglądać techniczne nowinki i zaopatrywać się w największe hity. To, co dziś jest non stop w Internecie, wtedy dostępne było raz w tygodniu od 10 do 14.

Rok 1996. Mortal Kombat jest u szczytu popularności, a historię Liu Kanga i Shang Tsunga możemy poznawać już nie tylko na automatach, amigach i pecetach, ale również w kinie. Po porażce filmowego Street Fightera, marka wykreowana przez Eda Boona w dziedzinie wirtualnych bijatyk zdaje się nie mieć żadnej konkurencji. Czasem jednak utrzymać pozycję lidera jest trudniej, niż ją zdobyć.

Latem 1991 roku czterech ludzi rozpoczęło prace nad nową grą walki. Cel, jaki postawiła przed nimi firma Midway, był oczywisty: stworzyć automat, który pobije niekwestionowanego mistrza gatunku - Street Fightera II. Recepta na sukces? Więcej brutalnej akcji, więcej krwi, a rysunkowych wojowników niech zastąpią zdigitalizowane postaci odgrywane przez aktorów. Przede wszystkim Jean-Claude Van Damme, gwiazdor znany z filmów takich jak "Krwawy sport" czy "Kickbokser", z którego zrobi się głównego bohatera.

Koniec roku 1995, w polskiej prasie pojawiają się ogłoszenia nieznanej nikomu firmy TECHLAND: "Nareszcie nadchodzi polski Mortal Kombat" - krzyczą z nagłówka duże czerwone litery. "Tylko 36 zł!", "pierwsza w pełni profesjonalna polska gra", "wyrzuć MORTALA 3, sprawdź Polaków", "jakość lepsza niż w M. KOMBAT2". Wyobraźnia graczy zostaje poruszona.

W 1994 roku członkowie łódzkiej grupy thrash metalowej postanowili zmienić branżę. Odstawili instrumenty muzyczne i sięgnęli po komputery marki Amiga. Okazało się, że to właśnie na tym sprzęcie powstały ich największe dzieła.

Co ma rzeźbienie w drewnie do tworzenia gier komputerowych? Ilu autorów pracowało nad nową wersją A.D. 2044? W najnowszym odcinku Opowieści z Krypty rzucamy światło na historie polskich gier przygodowych.

Ćwierć wieku temu, zbliża się Boże Narodzenie, a rodzina staje przed odwiecznym pytaniem: co kupić młodemu człowiekowi pod choinkę?

Historia branży gier wideo to historia wojenna. Walczą ze sobą producenci, próbując stworzyć lepszy komputer lub konsolę niż konkurencja, walczą marketingowcy, próbując przekonać wszystkich, że to właśnie ich produkt jest najbardziej wart kupienia. To nic dziwnego, bo podobnie działają pozostałe gałęzie ryku - od sprzętu gospodarstwa domowego, przez telefony komórkowe, po samochody. Nasze hobby jest jednak wyjątkowe.

Wielki finał wspomnień o ulubionych grach pierwszego pokolenia polskich graczy.

Ukazujący się od września 1985 roku magazyn "Bajtek" miał "zwalczać analfabetyzm mikrokomputerowy w Polsce", uczyć - zwłaszcza młodzież - jak korzystać z komputerów domowych, wspierać informatyzację kraju. Redakcja pisma wiedziała, że to ważne społecznie zadanie, i miała świadomość, co najlepiej przyciąga młodych ludzi do nowego hobby. Gry komputerowe.

"Miesięczny dodatek do Sztandaru Młodych", który wspominamy w "Opowieściach z krypty", był dla pokolenia pierwszych polskich graczy najważniejszym źródłem wiedzy o grach komputerowych. Recenzje, porady, opisy przejścia, ręcznie rysowane mapy, dział "S.O.S." dla potrzebujących pomocy i chcących nawiązać kontakt z innymi fanami tak egzotycznego wówczas hobby - wszystko to składało się na rubrykę "Co jest grane", od której co miesiąc zaczynali lekturę "Bajtka" miłośnicy gier.

Pierwszy numer magazynu "Bajtek" ukazał się jesienią 1985 roku. Magazyn miał "zwalczać analfabetyzm mikrokomputerowy w Polsce", uczyć - zwłaszcza dzieci i młodzież - czym są komputery, wspierać informatyzację kraju. Co ciekawe, najlepiej został zapamiętany jako okno, przez które Polacy poznawali piękny i nowy świat gier komputerowych.

W dalszym ciągu wspominany rubrykę "Co jest grane" z miesięcznika "Bajtek", na której wychowało się pierwsze pokolenie polskich graczy. Nie było internetu, nie było dyskusji na forach, solucji na you tube, recenzji i komentarzy, nie było fachowych pism - były tylko kopiowane hurtowo na kasetach magnetofonowych gry (tzw. "zestawy") o tajemniczych tytułach i cztery strony "Bajtka" miesięcznie - jedyne okno na świat, jedyne źródło informacji.

Lektura rubryki "Co jest grane" z miesięcznika "Bajtek" pozwala przypomnieć wiele znakomitych gier i wiele pięknych historii. Czy np. Arkadiusz Sz., czytelnik "Bajtka", pamięta jeszcze o Chuckie Egg, o którym tak pięknie pisał do redakcji (list opublikowany w numerze 1/88):

Od początku roku 1986 dla polskich graczy najważniejszą (i praktycznie jedyną) lekturą były cztery środkowe strony miesięcznika "Bajtek", czyli rubryka "Co jest grane" - okno na tajemniczy i nowy świat gier komputerowych. Składały się na nią: duży opis wybranego tytułu wraz z ręcznie rysowaną mapą, dwie lub trzy mniejsze recenzje, dział "Król i królowa gier" ze zdjęciami czytelników "Bajtka" oraz sekcja "S.O.S.", gdzie można było przeczytać prośby o pomoc, np.: "Jestem w kłopocie, gdyż nie znam kodu uruchamiającego do gry RAMBO w wersji na Atari XL. Przepisałem już prawie połowę słowniczka angielsko-polskiego, bez rezultatu." Albo: "Od niedawna mam Atari 65 XE. Jestem zafascynowany grą AZTEK lecz nie bardzo wiem, jakie jest zadanie grającego. Proszę o informacje na ten temat i nieśmiertelność do niej."

Kilka postaci ściśniętych przy małym telewizorze. Obłąkańcze machanie dżojstikami podczas olimpijskiego biegu na 100 metrów, ligowe boje w Sensible Soccer, wspólne strzelanie do kosmitów z Contry. Przepychanie się przy klawiaturze, kąśliwe komentarze pod adresem konkurentów, pełne wyższości spojrzenia, gdy udało się pokonać przeciwnika. Tryb multiplayer w swojej pierwotnej postaci.

"Opowieści z krypty" nie muszą być pisane tylko w czasie przeszłym, nie muszą ograniczać się do wspominania tego, co było. Stare platformy żyją i mają się dobrze, wciąż wiele się dzieje w tym świecie i wciąż wiele pozostało jeszcze do zrobienia. Na przykład.

Październik 1989. W miesięczniku "Bajtek" pojawia się recenzja polskiej gry tekstowej Mózgprocesor. Autorem tekstu jest Marcin Przasnyski (później znany jako Martinez, redaktor naczelny magazynu "Secret Service"). Autorami programu - Piotr Kucharski, Wiesław Florek i Krzysztof Piwowarczyk z Bochni, założyciele firmy Computer Adventure Studio, którym zamarzyło się, by tworzyć i wydawać gry komputerowe tak, jak na Zachodzie.

Kwiecień 1989. Miesięcznik "Bajtek" z czterech przeznaczonych na opisy gier stron aż dwie poświęca polskiej produkcji. To pierwszy taki przypadek w historii pisma. Jest ręcznie rysowana mapa i duża recenzja. Oddajmy głos recenzentowi, Karolowi B. Mirowskiemu:

Na początku lat 90. w Polsce gry były wyłącznie komputerowe. Wprawdzie garstka ryzykantów odwiedzała owiane złą sławą salony arcade (gdzie można było równie dobrze wydać kieszonkowe na Asteroids, jak i stracić fundusze na rzecz amatorów mocnych trunków z pobliskich bram i podwórek), ale tak naprawdę grano tylko na komputerach. Bogatsi mogli pozwolić sobie na Amigę ze stacją dysków, a biedniejsi wciąż męczyli ośmiobitowe Atari i Commodore, godzinami wczytując kolejne hity z kaset magnetofonowych. Takie czasy. O konsolach nikt nawet nie słyszał.

Zdwałoby się, że prawie dwadzieścia lat ewolucji "artylerii", której zwieńczeniem była Scorched Earth Wendella T. Hickena, doprowadziło gatunek do punktu, w którym nie da się wymyślić już nic nowego (pisaliśmy o tym w poprzednim odcinku "Opowieści z krypty"). Jednak właśnie wtedy, gdy nikt nie spodziewał się rewolucji, pojawił się nastolatek z Amigą, który poprowadził zabawę w ustalanie kąta i siły strzału w zupełnie nowym kierunku.

Kalkulacja trajektorii lotu pocisków należy do grupy najbardziej pierwotnych funkcji maszyn liczących. Gdy komputery przeszły do cywila, gra w "artylerię" pozostała pamiątką dawnych czasów służby dla wojska.

[wyjątkowo zamiast Graju Utraconego prezentujemy Wam kolejne Opowieści z Krypty. Miłej lektury - pg]