Wystarczy poświęcić jej trochę czasu, a po kilku próbach możliwe staje się stworzenie prawdziwej utopii dla wertykalnie upośledzonych. Niestety, jak to w życiu bywa, wystarczy jeden błąd, aby wszystko zamieniło się w piekło, czasami dosłownie – co w większości wypadków jest nieuniknione.
Od razu muszę zaznaczyć, że Dwarf Fortress nie jest grą dla tych, którzy oczekują natychmiastowych rezultatów w krótkim czasie. Pozycja ta jest trudna, do tego stopnia, że jej nieoficjalnym motto stało się stwierdzenie „Losing Is Fun” („przegrywanie to rozrywka”). Z pewnością wymaga uprzedniego zapoznania się z bardzo skomplikowaną mechaniką świata, najlepiej na oficjalnej stronie Wiki gry. Wytrwałych natychmiast nagradza pewien szczególny urok tego uniwersum, wzorowanego po części na Tolkienowskim nurcie wysokiego fantasy, a po części na czasach średniowiecza.
Zanim zaczniemy zabawę, należy wykreować świat, w którym rozegra się cała akcja. Dwarf Fortress jest pod tym względem wyjątkowe, ponieważ zawiera bardzo dokładny silnik generowania terenu, geologii i cywilizacji. W procesie tym, poza współczynnikami typu poziom wód, temperatura i procent lasów, biorą również udział takie wpływy jak erozja, efekty pogodowe, pory roku i czynniki cywilizacyjne. Poza samym światem powstaje także jego historia, przeważnie aż na ponad tysiąc lat wstecz. Oprócz ogólnej mitologii i pojedynczych osobistości symulowana jest historia każdego siedliska i większości jego mieszkańców, wliczając w to wojny z innymi osadami, losy władców, a nawet dzieł kultury i sztuki.
Po stworzeniu świata możemy przejść do rozgrywki właściwej, która dzieli się na dwa tryby – przygodowy, który w dużym skrócie jest zwykłą grą Roguelike, oraz zarządzania fortecą. Naszym zadaniem jest zaprojektować osadę dla siedmiu początkowych krasnoludów, które zajmą się jej budową, a następnie dbać o to, aby była przystosowana do przybywających imigrantów. Proces planowania to najważniejszy etap powstawania fortecy, bo jej rozwój w dużym stopniu jest uzależniony od tego, jak zostaną rozłożone podstawowe pomieszczenia, czyli sypialnie, pracownie, składowiska materiałów i tym podobne. W trakcie gdy krasnoludy wykopują dla siebie dom, my dbamy, aby miały pod dostatkiem jedzenia, alkoholu i aby były zadowolone.
